Kobieta, Kobiety, dla Kobiet

elikg

Czy wiesz, kiedy ostatnio jajeczkowałaś? Jeśli chcesz zajść w ciążę, zainteresuj się tym, bo bez owulacji nie będziesz miała dziecka!
Natura tak to wymyśliła, że owulacja jest ci potrzebna.

Gdy pojawia się regularnie, twój układ rozrodczy działa prawidłowo. Większość kobiet nie wie jednak, kiedy i czy w ogóle jajeczkują. Jeśli należysz do tej większości, spróbuj to zmienić, zwłaszcza jeśli chcesz zostać mamą. Zanik owulacji może nastąpić w każdej chwili. Sama tego nie rozpoznasz, a konsekwencją będzie zaburzenie twojej płodności. Oznacza to, że możesz mieć trudności z poczęciem dziecka. Nawet, jeśli dotychczas nie zawracałaś sobie głowy wiedzą na temat jajeczkowania, może ci się ona przydać.

POD RZĄDAMI GRUCZOŁÓW
Podwzgórze, przysadka mózgowa i jajniki to gruczoły, które produkują hormony konieczne do pojawienia się owulacji, a tym samym kierują pracą twojego układu rozrodczego. Podwzgórze wytwarza hormon gonadoliberynę, który wpływa na produkcję hormonów w przysadce mózgowej. Te z kolei dają impuls jajnikom, by rozpoczęły wytwarzanie estrogenu, czyli żeńskiego hormonu płciowego. Od niego zależy wzrost komórki jajowej. Przez 14 dni dojrzewa ona w pęcherzyku jajnikowym. Potem pęcherzyk pęka i uwalnia gotowe do zapłodnienia jajeczko. Jeśli to nie nastąpi, wówczas twój cykl jest bezowulacyjny. Wystarczy, że któregoś z hormonów będzie za dużo albo za mało, by cały ten proces został przesunięty w czasie albo zatrzymany.

ZAGADKOWY POCZĄTEK I KONIEC

Zarówno dziewczęta, które miały już pierwszą menstruację, jak i kobiety przed menopauzą mają dużo cykli bezowulacyjnych. Nie ma się jednak czym martwić, bo związane jest to z niestabilną gospodarką hormonalną. U dziewcząt połączenie na linii podwzgórze?przysadka?jajniki jest jeszcze niedoskonałe i zanim poziom produkowanych przez te gruczoły substancji unormuje się, musi minąć kilka miesięcy, a czasami nawet lat. Także u kobiet po 45. roku życia prawidłowa owulacja jest rzadkością. U nich liczba cykli, w czasie których możliwe jest zapłodnienie, gwałtownie spada, często do kilku w ciągu roku. Jajniki nie produkują już wystarczającej ilości estrogenu, nie ma więc warunków do produkcji pęcherzyków jajnikowych i dojrzewania komórek jajowych. Po pięćdziesiątce, nawet jeśli miewasz miesiączkę, owulacja już nie występuje.

PŁODNY ŚRODEK
Nie możesz zajść w ciążę? Przyczyną może być nieregularna owulacja, która uniemożliwia ustalenie dni płodnych, albo jej brak. Wpływa na to wiele czynników, które zaburzają gospodarkę hormonalną, a tym samym jajeczkowanie:

stres, kłótnia z partnerem, zmiana pracy czy ważny egzamin wystarczą, by gruczoły produkujące hormony przestały działać prawidłowo; także strach przed ciążą, jeśli jest bardzo silny, może mieć na to wpływ

pigułki antykoncepcyjne - po ich odstawieniu produkcja komórek jajowych nie wraca od razu do normy; możesz mieć tzw. owulację z odbicia, która polega na tym, że w ciągu jednego cyklu uwalniana jest więcej niż jedna komórka jajowa; to dlatego po odstawieniu pigułki kobiety tak często rodzą niepodobne do siebie wieloraczki

początek macierzyństwa i karmienie piersią - od chwili zajścia w ciążę aż do końca intensywnego karmienia (co najmniej osiem razy na dobę!) nie masz ani miesiączki, ani owulacji; dzieje się tak dlatego, że przysadka mózgowa produkuje w zwiększonych ilościach hormon prolaktynę, który warunkuje wytwarzanie pokarmu dla dziecka i hamuje owulację; jeśli karmisz tylko piersią, twoje cykle zazwyczaj są bezowulacyjne; wracają do normy, gdy częściej odstawiasz malucha od piersi i w związku z tym produkujesz mniej pokarmu i prolaktyny

wyjazd lub przeprowadzka - nie musisz być od razu obieżyświatem ani pracować jako stewardesa w samolocie, by komórka jajowa nie pojawiała się na właściwym miejscu i o właściwym czasie; wystarczy jednorazowa zmiana miejsca pobytu, by cały układ hormonalny zwariował

sport wyczynowy i ciężka praca fizyczna - duży wysiłek i przemęczenie mogą zahamować owulację; forsowny trening powoduje, że tarczyca jest bardziej aktywna i wytwarza więcej hormonów, które wpływają destabilizująco na równowagę hormonalną między podwzgórzem, przysadką i jajnikiem

nieregularny tryb życia - jeśli dużo pracujesz, szczególnie w nocy i na dodatek często jeździsz w delegacje, bądź przygotowana na to, że nie określisz prawidłowo swoich dni płodnych i niepłodnych, bo twój układ hormonalny będzie rozregulowany

odchudzanie i stosowanie drastycznych diet - z powodu nagłego ubytku kilogramów i odwodnienia ciała jajniki nie wyprodukują wystarczającej ilości estrogenu potrzebnego do tego, by jajeczko osiągnęło dojrzałość i zostało uwolnione; istnieje związek między ilością tkanki tłuszczowej a produkcją estrogenów; jeśli tłuszczu w twoim organizmie jest za mało, owulacja nie wystąpi.

RYTM MIESIĄCZKOWANIA

Terminu jajeczkowania nie rozpoznasz sama. Jedynym symptomem, który może świadczyć o owulacji, jest niewielki ból w dole brzucha albo krótkotrwałe plamienie w połowie cyklu. Sygnałem, że owulacji nie było, może być nasilenie fizycznych dolegliwości PMS-u, czyli zespołu napięcia przedmiesiączkowego. Jeśli masz nabrzmiałe, obolałe piersi, czujesz się spuchnięta, a twoje miesiączki są nieregularne, może być to sygnał, że masz cykle bezowulacyjne. Dopóki nie starasz się zajść w ciążę, nie musisz biec do lekarza po receptę na idealny cykl miesiączkowy. On sam wróci do normy, gdy tylko dasz szansę swojemu układowi hormonalnemu, by zaczął działać prawidłowo. Jeśli masz wrażenie, że cykle bezowulacyjne pojawiają się u ciebie często, skonsultuj się z ginekologiem. Długotrwały brak owulacji może upośledzić twoją płodność i być przyczyną np. mięśniaków macicy.

TO MOŻNA REGULOWAĆ Najpierw konieczna jest wizyta u ginekologa, który skieruje cię na odpowiednie badania. Na podstawie poziomu hormonów we krwi lekarz określi, czy owulacja występuje prawidłowo. Na badanie musisz przyjść cztery - sześć razy podczas cyklu, gdyż poziom hormonów zmienia się w poszczególnych jego fazach. Potrzebne jest też wykonanie USG sondą dopochwową. Jeśli okaże się, że konieczne jest leczenie, twój ginekolog zaleci ci terapię, która przywróci owulację. Będziesz wtedy przyjmowała leki pobudzające i regulujące wzrost oraz moment pęknięcia pęcherzyka jajnikowego. Jednorazowe badanie kosztuje ok. 30 zł i nie jest refundowane przez kasę chorych.

NIE LEKCEWAŻ!
Brak owulacji może mieć poważne konsekwencje dla twojego zdrowia. Zdarza się, że dojrzały pęcherzyk jajnikowy zamiast pęknąć i uwolnić komórkę jajową, nadal rośnie. Wypełnia się płynem surowiczym i tworzy torbiel, która może produkować żeńskie hormony płciowe estrogeny. Rozregulowuje to równowagę hormonalną organizmu. Jeśli torbiel nie zostanie szybko rozpoznana i natychmiast wyleczona, może zniszczyć jajnik i doprowadzić do niepłodności. Bywa też przyczyną raka jajnika.

Samo Zdrowie 08. 2001 Ewa Snopkowska